Debata biblisty i historyka. Część 2 – Gość: Łukasz Niesiołowski-Spanò

Pobierz artykuł w temacie rozmowy

Przed wami druga część debaty między prof. Marcinem Majewskim a prof. Łukaszem Niesiołowskim-Spanò. Jest to merytoryczna rozmowa o tym, jak czytać narracje biblijne w zestawieniu z danymi pozabiblijnymi, zwłaszcza archeologią. Dyskutanci porównują podejście egzegetyczne i historyczne, zderzają różne szkoły metodologiczne.

Najciekawsze wątki, które padają w rozmowie

• Zderzenie metod: egzegeza biblijna jako analiza celu i sensu tekstu vs historia jako rekonstrukcja przeszłości z wielu źródeł, Biblia jako jedno z nich.
• Granice rekonstrukcji dziejów starożytnego Izraela, gdy dane archeologiczne są niepełne lub wieloznaczne.
• Kiedy narracje biblijne służą teologii i pamięci wspólnotowej, a kiedy dają się skorelować z „twardymi” danymi pozabiblijnymi.
• Przegląd sporów o datowanie i proces powstawania Biblii Hebrajskiej, w tym konsekwencje dla czytania historii Izraela.
• Rola archeologii w weryfikowaniu lub niuansowaniu tradycji o monarchii Dawida i Salomona oraz o początkach Izraela.

Co konkretnie „wynosisz” z tego filmu

• Jasne rozróżnienie, co jest pytaniem teologicznym o sens tekstu, a co jest pytaniem historycznym o dane i chronologię.
• Praktyczną mapę kryteriów: kiedy biblista ufa tekstowi, kiedy domaga się korelacji z innymi źródłami i jak wygląda „ciężar dowodu”.
• Uważność na różne tempa „prawdy”: prawda literacko-teologiczna może być komunikowana innymi środkami niż raport historyczny.
• Świadomość, że archeologia nie dostarcza “faktów”, tylko dane.

Dlaczego warto obejrzeć

• Daje dwugłos kompetentnych reprezentantów dwóch dyscyplin, co porządkuje pojęcia i obnaża typowe błędy w debacie publicznej.
• Dostarcza aktualnego kontekstu do toczących się sporów o powstanie Biblii Hebrajskiej i o weryfikację tradycji biblijnych przez archeologię
• Pokazuje, że kultura pamięci zawsze poprzedza strukturę polityczną.